Speelfiguren

Voordat het spelen begint, heeft elke manier waarop de ontbrekende kaarten over de tegenspelers verdeeld kunnen zijn een kans a priori. Dit zijn de cijfers die de meeste serieuze spelers uiteindelijk uit hun hoofd kennen.

Ontbreekt er een oneven aantal kaarten, dan is het gelijkmatigste zitsel het waarschijnlijkst. Ontbreken er vier, zes of acht kaarten, dan is een ongelijk zitsel waarschijnlijker. Twee ontbrekende kaarten zijn de uitzondering: die zitten iets vaker 1-1 dan 2-0. Vier kaarten zitten vaker 3-1 dan 2-2, en zes kaarten vaker 4-2 dan 3-3, omdat er meer manieren zijn om het ongelijke zitsel te geven.

Elk zitsel is een optelsom van een aantal concrete liggingen van de kaarten. Het 3-1 zitsel van vier ontbrekende kaarten omvat er acht (elke tegenspeler kan de singleton hebben, en het kan elk van de vier kaarten zijn), dus elk ervan is ongeveer 6%. Een vrouw sec in een bepaalde hand is dus een kans van ongeveer 6%, en een bepaalde doubleton zoals VB in één hand ongeveer 7%.

Acht altijd, negen nooit

Het bekendste gevolg van deze cijfers is de regel voor als je de vrouw mist. Met negen kaarten zonder de vrouw (vier buiten) incasseer je het aas en de heer. De vrouw valt als de kleur 2-2 zit (ongeveer 41%) of als ze sec zit (ongeveer 12%), samen ongeveer 53%. Een snit is ongeveer 50%, dus slaan is iets beter. Met acht kaarten (vijf buiten) valt de vrouw in twee rondes alleen als ze sec of tweede zit, ongeveer 33%, en dan is de snit met ongeveer 50% duidelijk beter. Vandaar "acht altijd, negen nooit" (in het Engels "eight ever, nine never").

Zie de regel als een beginpunt en laat hem los zodra het spel je meer vertelt. Een tegenspeler die in het bieden een lange kleur heeft getoond, heeft minder plaats voor je vrouw, en een tegenspeler die in een andere kleur niet bekende, heeft er meer. Heb je eenmaal een telling, speel dan op de kansen van dit spel en niet op de tabel a priori. Het artikel over snijden laat zien hoe je die informatie verzamelt.

Neem AV92 in Noord tegenover B654 in Zuid. Voor alle vier de slagen moet West de heer hebben en in de praktijk ook de tien, want de tegenspelers kunnen je laten raden naar de tien. De beste start is de boer uit Zuid, en die levert in ongeveer 19% van de gevallen vier slagen op. Heb je maar drie slagen nodig, dan is de boer niet meer het best. Het aas incasseren of een kleintje voorspelen vanuit Zuid levert in ongeveer 90% van de gevallen drie slagen op. Met de boer voorspelen haal je, net als met een kleintje uit Noord, ongeveer 87%. De boer legt een kaart vast die bij de slechte zitsels telt, en kun je een verliezer missen, dan zijn het juist die slechte zitsels waartegen je speelt.

Welke kleur het ook is: bepaal hoeveel slagen je eruit nodig hebt voordat je hem aanraakt. In een contract waarvoor je maar drie slagen nodig hebt, kan de speelwijze met de beste kans op vier een fout zijn. Op hetzelfde denken berust de veilige speelwijze.

Het principe van de beperkte keuze beslist een gok die op kop of munt lijkt. Je hebt AH109x in Noord en vier kleintjes in Zuid: negen kaarten, met VBxx buiten. Je incasseert het aas en Oost legt de vrouw. In de volgende ronde bekent West klein. Speel je de heer, in de hoop dat Oost met VB begon, of leg je de tien en snijd je op de boer, in de hoop dat Oost de vrouw sec had?

De vrouw sec en de doubleton VB zijn vóór het spelen bijna even waarschijnlijk. Maar met de vrouw sec had Oost geen keus, terwijl Oost met VB beide honneurs had kunnen leggen en maar de helft van de keren de vrouw zou spelen. Dat de vrouw verschijnt, past dus ongeveer twee keer zo goed bij een singleton. Snijden op de boer wint in ongeveer 65% van de gevallen, bijna twee tegen één.

Tabellen met speelfiguren beschrijven zitsels door te noemen wat West heeft; Oost heeft de rest. "West Hx" betekent dat West de heer en één kleintje heeft, en een volledige tabel geeft elk zo'n zitsel met zijn kans en of je speelwijze ertegen wint. Lees de tabel als een controlelijst. Tegen welke zitsels win je, tegen welke verlies je, en is er een speelwijze die een zeldzaam verlies ruilt voor een vaker voorkomende winst?

• De kleur spelen voordat je het doel hebt bepaald. De beste speelwijze voor het maximum is vaak verkeerd als je één slag minder nodig hebt.
• "Acht altijd, negen nooit" toepassen nadat het bieden je meer heeft verteld. Een tegenspeler die een zevenkaart heeft getoond, is waarschijnlijk kort in jouw kleur.
• Een tophonneur te vroeg incasseren. Daarmee kun je de kleur blokkeren of de kaart weghalen die je later nodig had om te snijden.
• Een gevallen honneur als kop of munt behandelen. Volgens de beperkte keuze is de singleton waarschijnlijker dan de aansluitende honneurs.
• De entrees vergeten. Een speelwijze waarbij je twee keer vanuit Zuid moet voorspelen, heeft geen waarde als Zuid maar één entree heeft.

Speelfiguren zijn ook de basis van grotere technieken zoals dwang en de ingooi, die extra kansen scheppen als een speelfiguur alleen tekortschiet.

Beide kaartcombinaties van deze pagina staan klaar om slag voor slag te spelen tegen foutloos tegenspel. Begin met AV92 tegenover B654 en een doel van vier, en daarna H92 tegenover V854, waar de honneurs verdeeld zijn en het aas ontbreekt, zodat de tegenspeler die achter een honneur zit die kan pakken.

De Speelfigurentrainer heeft meer van zulke kaartcombinaties, en de speelfigurensolver laat voor elk doel de beste speelwijze zien.