Double dummy-analyse
Bij de meeste spelverdelingen van een club of toernooi staat onder elk spel een kleine tabel met getallen, en veel spelers kijken er nooit naar. Die tabel is een double dummy-analyse: een computer heeft geteld hoeveel slagen de kaarten toelaten als alle handen open liggen. Als je weet wat die telling meet en wat ze weglaat, heb je er veel aan wanneer je na afloop de spellen doorneemt.
Wat double dummy betekent
Bij bridge is de dummy de hand die na de uitkomst open op tafel komt. Vanaf dat moment ziet de leider twee handen, zijn eigen hand en de dummy, en ziet elke tegenspeler er ook twee, zijn eigen hand en de dummy. Spelers noemen dat single dummy spelen. Double dummy spelen is hetzelfde spel met alle vier de handen zichtbaar, zodat niemand ooit hoeft te raden waar een kaart zit.
De term is ouder dan bridge. In het Victoriaanse Engeland was double dummy een vorm van whist voor twee spelers, die elk een open hand als partner hadden, en het gaf zijn naam aan een soort opgave. Een double dummy-probleem toont alle vier de handen en vraagt je de speelwijze te vinden die tegen elk tegenspel een bepaald aantal slagen maakt. Het bekendste whistprobleem van dit soort, van de wiskundige W. H. Whitfeld uit Cambridge, verscheen in 1885 in het Londense blad The Field. Zeven jaar later schreef het blad Whist dat nog geen één op de vijftig spelers het zonder hulp kon oplossen.
Een double dummy-analyse past hetzelfde idee toe op een echt spel. Een programma probeert de mogelijke speelwijzen van beide partijen, gaat ervan uit dat elke partij altijd de beste kaart vindt, en meldt hoeveel slagen de leider maakt. Het resultaat hangt alleen van de kaarten af. Het bieden en de spelers aan tafel spelen geen rol.
Een double dummy-tabel lezen
Een opgelost spel wordt meestal getoond als een tabel van twintig getallen, één voor elk van de vier mogelijke leiders in elk van de vijf speelsoorten (sans atout en de vier kleuren). Elk getal is het aantal slagen dat die speler als leider in die speelsoort zou maken, tegen perfect tegenspel, met de uitkomst van de speler links van de leider.
| Leider | SA | ♠ | ♥ | ♦ | ♣ |
|---|---|---|---|---|---|
| Noord | 10 | 11 | 8 | 7 | 9 |
| Oost | 3 | 2 | 5 | 6 | 4 |
| Zuid | 10 | 11 | 7 | 7 | 9 |
| West | 3 | 2 | 5 | 6 | 4 |
Lees de rij van Noord. Noord maakt elf slagen in schoppen, dus 4♠ wordt gemaakt met een overslag en 6♠ gaat één down. In sans atout maakt Noord tien slagen, genoeg voor 3SA met één slag over. Oost en West komen in geen enkele speelsoort aan zeven slagen, dus ze kunnen zelfs geen contract op 1-niveau maken.
Noord en Zuid hebben meestal dezelfde getallen, omdat ze samen dezelfde kaarten hebben. Ze kunnen verschillen als de uitkomst ertoe doet, want wie uitkomt, hangt af van wie leider is. Hier maakt Noord acht slagen in harten en Zuid maar zeven. Is Noord leider, dan komt Oost uit, en is Zuid leider, dan komt West uit, en die twee uitkomsten zijn voor de tegenspelers niet evenveel waard.
Veel spelverdelingen laten een vakje leeg als het getal lager is dan zeven, omdat je met minder dan zeven slagen geen enkel contract maakt. Andere vermelden in plaats van het aantal slagen het hoogste niveau dat gemaakt wordt, zodat tien slagen in schoppen als 4♠ verschijnt.
Hoe een computer een spel oplost
Elke mogelijke volgorde van tweeënvijftig kaarten uitspelen zou veel te lang duren, zelfs voor een snelle computer. Solvers komen tot hetzelfde exacte antwoord door de speelwijzen over te slaan die het antwoord niet kunnen veranderen, vooral op vier manieren.
- Heeft het programma een speelwijze gevonden die bijvoorbeeld tien slagen maakt, dan doorzoekt het geen tak meer waarvan al vaststaat dat die minder slagen oplevert. Dit heet alfa-bètasnoeiing, een zoekmethode die ook schaakprogramma's gebruiken.
- Voordat de solver een positie diep doorrekent, telt hij de vaste slagen die een partij meteen kan incasseren. Vaak beslist die telling de positie al zonder verder zoeken.
- Verschillende speelvolgordes komen vaak in dezelfde positie uit, dus de solver bewaart posities die hij al heeft opgelost en zoekt ze later op. De partition search van Matthew Ginsberg, eind jaren negentig gebouwd voor zijn programma GIB, ging nog een stap verder: die bewaart hele groepen posities die alleen verschillen in kleine kaarten die er niet toe doen.
- De solver probeert eerst de kaart die waarschijnlijk de beste is, zoals een winnende kaart of een snit. Met een goede eerste keuze kan de solver vroeg snoeien, en dat bespaart het meeste werk.
Omdat niets aan het toeval wordt overgelaten, is elk getal in de tabel exact. Het programma heeft aangetoond dat de leider tegen elk tegenspel zoveel slagen kan maken en dat de tegenspelers hem op dat aantal kunnen houden.
De gratis solver achter de meeste bridgesoftware van nu is DDS, in 2006 uitgebracht door Bo Haglund en in 2014 herbouwd door Søren Hein. Hij is open source, en op een moderne computer vult hij een hele tabel in een fractie van een seconde. De spelverdelingen van ACBL-toernooien vermelden al lang de maakbare contracten volgens een ander programma, Deep Finesse, geschreven door Bill Bailey. De double dummy-solver van BridgeTricks rekent in je browser.
Par: het beste resultaat voor beide partijen
Par is de score die een spel waard is als beide partijen even goed bieden als ze spelen, met de double dummy-tabel als maatstaf. De partij die het hoogste contract kan maken, biedt het. De andere partij vraagt zich dan af of een gedoubleerd redbod minder kost dan dat contract laten maken, en als dat zo is, is het redbod par.
Op het spel hierboven kunnen Noord-Zuid 4♠ maken met een overslag. Oost-West hebben geen zinnig redbod: hun beste speelsoort, ruiten, levert zes slagen op, dus 5♦ gedoubleerd zou niet kwetsbaar vijf down gaan voor 1100, veel meer dan de manche waard is. Par is 4♠ door Noord-Zuid, goed voor +450 als ze niet kwetsbaar zijn en +650 als ze kwetsbaar zijn.
Par is een maatstaf om over te praten, en sommige parcontracten zou aan tafel niemand bieden. Het nuttigst is par op spellen met een biedstrijd, waar het laat zien welke partij het contract had moeten spelen en of een redbod de moeite waard was.
Waar je double dummy-cijfers tegenkomt
- Clubs en toernooien vermelden de maakbare contracten onder elk spel, zodat je na afloop kunt nakijken of de manche die jullie misten er echt in zat.
- Op bridgesites kun je een gespeeld spel naspelen met het double dummy-resultaat naast elke kaart, zodat je precies ziet in welke slag een contract verloren ging.
- Wil je weten hoe vaak een contract gemaakt wordt, deel dan duizenden spellen die bij het biedverloop passen en los ze allemaal op. Het artikel over de Wet van het totaal aantal slagen toetst de Wet op tienduizend spellen die zo zijn opgelost, en de Uitkomsttrainer van BridgeTricks beoordeelt elke uitkomst door hem op duizenden mogelijke liggingen op te lossen.
- David Bird en Taf Anthias schreven Winning Notrump Leads (2011) door voor elk uitkomstprobleem duizenden spellen double dummy op te lossen en te vergelijken hoe vaak elke uitkomst het contract down speelde.
De tabel gebruiken na afloop
De tabel helpt het meest als je hem leest als een verslag van wat de kaarten toelieten, en je daarna afvraagt wat een speler had kunnen weten. Een contract waarmee je down ging, was misschien alleen te maken door een vrouw goed te raden, en een contract dat je tegen de kansen in maakte, kreeg je misschien cadeau door de uitkomst.
- 1.Zoek het contract dat je speelde en vergelijk je slagen met de tabel.
- 2.Maakte je er minder, speel het spel dan opnieuw en zoek de slag waarin de telling omlaag ging.
- 3.Vraag je af of de winnende speelwijze informatie nodig had die je niet had, zoals waar een ontbrekende vrouw zat.
- 4.Kijk naar de contracten die jullie niet boden. Een slem of manche in de tabel is een gesprek over het bieden waard.
- 5.Maakte je meer slagen dan de tabel aangeeft, dan gaven de tegenspelers je iets cadeau, vaak met de uitkomst.
Echt spel en double dummy verschillen het meest bij de uitkomst en in slems. Het artikel over de grenzen van double dummy-analyse geeft de cijfers.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op wat lezers het vaakst vragen.
- Wat betekent double dummy bij bridge?
- Het betekent spelen met alle vier de handen open, zodat elke speler weet waar elke kaart zit. Een double dummy-resultaat is het aantal slagen dat de leider maakt als beide partijen met die kennis perfect spelen.
- Wat is het verschil tussen single dummy en double dummy?
- Single dummy is echt bridge: je ziet je eigen hand en de dummy en moet de rest afleiden. Double dummy gaat ervan uit dat iedereen alle kaarten ziet, dus er wordt niet gegokt en niemand wordt misleid.
- Klopt een double dummy-analyse altijd?
- Ze is exact voor de kaarten zoals ze zaten, omdat het programma elk getal in de tabel bewijst. Wat ze je niet kan vertellen, is of een speler die de kaarten niet zag dezelfde speelwijze had gevonden.
- Waarom hebben Noord en Zuid verschillende getallen?
- De uitkomst komt van de speler links van de leider, dus als de andere partner leider is, komt een andere speler uit. Kost de ene uitkomst de tegenspelers een slag en de andere niet, dan verschillen de twee rijen.
- Wat is par bij bridge?
- Par is de score die beide partijen met perfect bieden en perfect spelen bereiken: het hoogste contract dat gemaakt wordt, of een gedoubleerd redbod daarboven als dat minder kost.
- Hoe lang doet een computer over het oplossen van een spel?
- Een volledige tabel van twintig resultaten kost op een moderne computer met een solver als DDS een fractie van een seconde. Door die snelheid zijn simulaties van duizenden spellen goed te doen.
Oefenen: double dummy-analyse
Acht korte vragen over wat je net gelezen hebt. Wil je langer oefenen, doe dan de quiz met honderd vragen.
