Zasady brydża

Rozdający rozdaje całą talię po jednej karcie, koszulkami do góry, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od gracza po swojej lewej stronie, aż każdy ma 13 kart. Przed rozdaniem karty się tasuje, a potem przekłada je gracz po prawej stronie rozdającego. Rozdanie, w którym jakaś karta się odkryła albo ktoś dostał złą liczbę kart, rozdaje się od nowa.

Pierwszego rozdającego zwykle wybiera się przez ciągnięcie kart: rozdaje ten, kto wyciągnie najstarszą. Potem rola rozdającego przechodzi zgodnie z ruchem wskazówek zegara, o jedno miejsce w każdym rozdaniu. Każdy gracz bierze swoje 13 kart do ręki dopiero po zakończeniu rozdawania i nie pokazuje ich pozostałej trójce.

W brydżu sportowym nikt nie rozdaje kart przy stole. Karty przychodzą już rozdane w pudełku, tacce z czterema przegródkami, a samo pudełko podaje rozdającego i założenia. Na koniec każdy gracz wkłada swoje karty z powrotem do tej samej przegródki, żeby następny stół mógł zagrać to samo rozdanie.

Licytacja ustala kontrakt, czyli liczbę lew, którą jedna strona zobowiązuje się wziąć, i kolor, który będzie atutowy, jeśli jakiś będzie. Pierwszą zapowiedź zgłasza rozdający, a kolejka idzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Są cztery rodzaje zapowiedzi.

1. 1.Pas, który można zgłosić w każdej kolejce.
2. 2.Odzywka, która podaje wysokość od 1 do 7 i miano. Wysokość to liczba lew ponad sześć, którą strona zobowiązuje się wziąć, więc odzywka 3♥ obiecuje dziewięć lew z kierami jako atutami.
3. 3.Kontra, którą można zgłosić tylko na ostatnią odzywkę, jeśli zgłosił ją przeciwnik i nie została już skontrowana.
4. 4.Rekontra, którą można zgłosić tylko wtedy, gdy przeciwnik skontrował odzywkę twojej strony, a potem padły wyłącznie pasy.

Każda odzywka musi być wyższa od ostatniej zgłoszonej odzywki, bez względu na to, kto ją zgłosił. Wyższa odzywka to albo wyższa wysokość, albo ta sama wysokość w starszym mianie. Po 1♠ możesz zalicytować 1BA albo dowolną odzywkę na wysokości dwóch, ale nie 1♥. Wszystkich odzywek jest 35, od 1♣ do 7BA. Kontra ani rekontra nie podnosi wysokości, a każda późniejsza odzywka ją anuluje.

Jak kończy się licytacja

Gdy ktoś już zgłosił odzywkę, licytacja kończy się po trzech kolejnych pasach. Ostatnia odzywka staje się kontraktem, z kontrą lub z rekontrą, jeśli była skontrowana lub zrekontrowana. Jeśli na początku spasują wszyscy czterej gracze, rozdanie jest przepasowane. Karty się zbiera i nikt nic nie zapisuje. W brydżu sportowym to rozdanie daje obu stronom zapis zerowy. W brydżu robrowym następny gracz w kolejce rozdaje nowe karty, a w Chicago (cztery rozdania z ustalonymi założeniami) zwykle rozdaje jeszcze raz ten sam rozdający.

Strona, która wylicytowała kontrakt, jest stroną rozgrywającą. Rozgrywającym jest ten gracz tej strony, który pierwszy zalicytował miano ostatecznego kontraktu, a to nie zawsze jest gracz, który zgłosił ostatnią odzywkę.

Konwencje i alerty to uzgodnienia

Przepisy mówią, które zapowiedzi są dozwolone, ale nie mówią, co odzywka znaczy. Pary same uzgadniają znaczenia, a sztuczna odzywka, taka jak stayman, jest konwencją, czyli uzgodnieniem, a nie przepisem. Przepisy wymagają natomiast jawności. Przeciwnicy mają prawo znać twoje uzgodnienia, więc w brydżu sportowym grasz z kartą konwencyjną i alertujesz nietypowe zapowiedzi, według regulaminów organizatora. Poradnik o konwencjach wymienia te najczęstsze.

Rozgrywka składa się z 13 lew. Lewa to cztery karty, po jednej od każdego gracza, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a strona rozgrywająca dostaje punkty, jeśli weźmie co najmniej tyle lew, ile wymaga jej kontrakt.

Kto pierwszy wistuje w brydżu?

Gracz po lewej stronie rozgrywającego wistuje, czyli wychodzi do pierwszej lewy. W brydżu sportowym wist zwykle kładzie się najpierw zakryty, żeby partner wistującego i rozgrywający mogli zadać pytania o licytację, a dopiero potem się go odkrywa.

Po wiście partner rozgrywającego rozkłada całą rękę odkrytą na stole, uporządkowaną według kolorów, z atutami po prawej stronie dziadka, czyli po lewej stronie rozgrywającego. Ta ręka to dziadek. Rozgrywający gra obiema rękami i za każdym razem mówi, którą kartę zagrać ze stołu. Gracz, który jest dziadkiem, nie bierze udziału w rozgrywce. Dziadek nie może podpowiadać karty ani komentować rozgrywki, ale może próbować zapobiec nieprawidłowości, na przykład zapytać rozgrywającego, który nie dołożył do koloru, czy nie ma karty w tym kolorze.

Dokładanie do koloru i przebijanie

1. 1.Każdy gracz po kolei, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, dokłada do lewy jedną kartę.
2. 2.Jeśli możesz, musisz dołożyć do koloru, czyli zagrać kartę w kolorze wyjścia.
3. 3.Jeśli nie możesz dołożyć do koloru, możesz zagrać dowolną kartę. Karta innego koloru to zrzutka, a atut to przebitka.
4. 4.Lewę bierze najwyższy zagrany do niej atut. Jeśli nikt nie zagrał atutu, bierze ją najwyższa karta w kolorze wyjścia. Wyższa karta w trzecim kolorze nigdy nie bierze lewy.
5. 5.Gracz, który wziął lewę, wychodzi do następnej dowolną kartą.

W kontrakcie bez atu nie ma atutów, więc lewę zawsze bierze najwyższa karta w kolorze wyjścia. Nikt nigdy nie ma obowiązku brać lewy ani przebijać.

Zakryte lewy, deklaracje i zrzeczenia się lew

Gdy wszyscy czterej gracze dołożą do lewy, karty się odwraca, a lewa staje się zakryta. W brydżu sportowym każdy gracz trzyma swoją kartę zakrytą przed sobą, ułożoną wzdłuż w stronę partnera, jeśli jego strona wzięła lewę, i w poprzek, jeśli ją oddała. W brydżu robrowym jeden z graczy strony, która wzięła lewę, zbiera cztery karty w kupkę. Dopóki twoja karta nie jest odwrócona i dopóki twoja strona nie wyszła ani nie dołożyła do następnej lewy, możesz poprosić o pokazanie wszystkich czterech kart ostatniej lewy.

Rozgrywka nie musi trwać do ostatniej karty. Gracz może zadeklarować część lub wszystkie pozostałe lewy: odkrywa swoją rękę i mówi, jak zamierza ją rozegrać. Gra się zatrzymuje, a jeśli przeciwnicy się zgadzają, deklaracja obowiązuje. Jeśli ją kwestionują, rozstrzyga sędzia, a wszelkie wątpliwości rozstrzyga się na niekorzyść deklarującego. Gracz może też zrzec się lew, ale sędzia anuluje zrzeczenie się lewy, której nie dałoby się stracić przy żadnej normalnej rozgrywce pozostałych kart.

Jeśli rozgrywający weźmie co najmniej tyle lew, ile zalicytował, strona rozgrywająca zapisuje punkty. Każda zalicytowana i wzięta lewa ponad pierwsze sześć, czyli lewa deklarowana, daje punkty za lewy zależnie od miana. Punkty za lewy w wysokości 100 lub więcej to dograna, która daje premię za dograną. Mniejszy kontrakt to kontrakt częściowy, za który w brydżu sportowym jest premia 50.

Najniższe dograne to więc 3BA, 4♥, 4♠, 5♣ i 5♦. Szlemik (wysokość sześciu) daje dodatkowo 500, po partii 750, a szlem (wysokość siedmiu) 1000, po partii 1500. Nadróbki liczą się według wartości lewy, ale nigdy nie wliczają się do dogranej. Kontra podwaja punkty za lewy, rekontra zwiększa je czterokrotnie, a do tego dochodzi 50 lub 100 za wygranie kontraktu i stałe wartości za nadróbki.

Jeśli rozgrywający weźmie za mało lew, obrońcy zapisują punkty za każdą lewę wpadkową. Bez kontry każda jest warta 50, a po partii 100. Lewy wpadkowe z kontrą i z rekontrą kosztują więcej i drożeją z każdą lewą, co opisuje strona o karach za wpadki.

Gra po partii podnosi zarówno premie, jak i kary. W brydżu sportowym założenia podaje pudełko. W brydżu robrowym strona jest po partii, gdy wygra dograną. Pełne liczby, łącznie z kontraktami z kontrą i szlemikami, znajdziesz w poradniku o zapisie w brydżu i na jednej stronie w tabeli zapisów.

Przepisy brydżowe dotyczą głównie tego, co się dzieje, gdy ktoś niechcący złamie zasadę. Obowiązującym kodeksem jest Międzynarodowe Prawo Brydżowe 2017 (Laws of Duplicate Bridge 2017) Światowej Federacji Brydża (WBF), wydawane w Ameryce Północnej przez ACBL, a w Anglii przez EBU. Brydż robrowy ma własne przepisy, oparte na tych samych zasadach.

Fałszywy renons

Fałszywy renons to niedołożenie do koloru, choć było to możliwe. Jeśli zostanie zauważony na czas, trzeba go poprawić: złą kartę zastępuje się kartą w kolorze wyjścia. Cofnięta karta obrońcy staje się kartą przygwożdżoną, a karta rozgrywającego po prostu wraca do ręki. Fałszywy renons się uprawomocnia, gdy strona wykraczająca wyjdzie albo dołoży do następnej lewy, i wtedy pozostaje w mocy, a sprostowanie stosuje się po zakończeniu rozgrywki.

Według przepisów z 2017 roku uprawomocniony fałszywy renons przekazuje drugiej stronie jedną lewę, pod warunkiem że strona wykraczająca wzięła lewę z fałszywym renonsem albo którąś z późniejszych. Przekazuje dwie lewy, gdy gracz, który popełnił fałszywy renons, sam wziął tę lewę, a jego strona wzięła też późniejszą lewę. Jeśli szkoda drugiej strony była większa, sędzia przywraca wynik, jaki zostałby osiągnięty bez fałszywego renonsu.

Wyjście poza kolejnością i odzywka niewystarczająca

Gdy obrońca wyjdzie poza kolejnością, rozgrywający może przyjąć to wyjście albo kazać wyjść właściwemu graczowi, a wtedy karta zagrana przez pomyłkę staje się kartą przygwożdżoną. Po pierwszym wyjściu poza kolejnością rozgrywający może też wyłożyć swoją rękę i zostać dziadkiem. Odzywkę niewystarczającą, na przykład 1♥ po 1♠, następny gracz może przyjąć. W przeciwnym razie trzeba ją zamienić na prawidłową. Jeśli poprawka to najniższa odzywka pokazująca ten sam kolor lub te same kolory co odzywka niewystarczająca albo zapowiedź o tym samym, podobnym lub węższym znaczeniu, licytacja toczy się normalnie. Przy każdej innej poprawce partner wykraczającego musi pasować do końca licytacji, a do tego mogą obowiązywać ograniczenia wistu.

W brydżu sportowym, gdy tylko dojdzie do nieprawidłowości, każdy gracz powinien wezwać sędziego, który stosuje przepisy. Gracze nie rozstrzygają tego między sobą. W domowej grze nie ma sędziego. Gracze stosują przepisy brydża robrowego, jak potrafią, a przy wielu towarzyskich stołach po prostu pozwala się cofnąć drobną pomyłkę.

Zasady licytacji i rozgrywki są takie same w każdej formie brydża. Formy różnią się tym, jak rozdania łączą się ze sobą i jak prowadzi się zapis.

Brydż robrowy to forma pierwotna. Zapisy częściowe przechodzą z rozdania na rozdanie, aż jedna strona uzbiera 100 punktów za lewy i wygra dograną. Strona z dograną jest po partii, a strona, która pierwsza wygra dwie dograne, wygrywa robra i premię 700, albo 500, jeśli druga strona też wygrała dograną. Punkty dają też honory w jednej ręce. Rober może trwać od dwóch rozdań do kilkunastu albo więcej.

Chicago to brydż w seriach po cztery rozdania, do gry w domu albo w klubowej sali do gry robrowej. Każdy gracz rozdaje raz, założenia wynikają z numeru rozdania, a za dograne od razu są premie z brydża sportowego, 300 i 500. To dobra forma dla grupy, która chce zmieniać partnerów albo skończyć o ustalonej godzinie.

Brydż sportowy to gra tych samych rozdań przy kilku stołach i porównanie każdego wyniku z wynikami innych graczy, którzy mieli te same karty, na maksy albo na impy. Każde rozdanie liczy się osobno, z premiami z tabeli powyżej, i nic nie przechodzi dalej. Tak gra się w klubach i na turniejach i dla tej formy napisano przepisy z 2017 roku. Strona o brydżu sportowym wyjaśnia, jak przebiega sesja, a poradnik o zapisie w brydżu podaje pełne liczby dla brydża robrowego i Chicago. Każde nowe dla ciebie słowo z zasad znajdziesz w słowniczku brydżowym.