Pozycje w brydżu
Każdy diagram brydżowy rysuje się tak samo. Gracz N siedzi na górze, S na dole, W po lewej, a E po prawej, a gracze siedzący naprzeciw siebie są partnerami: NS przeciwko WE. Tego układu używają książki, rubryki w gazetach, rozkłady rozdań w klubach i platformy internetowe, więc gracze z każdego kraju mogą czytać to samo rozdanie bez żadnych wyjaśnień.
Jakie są cztery pozycje w brydżu?
N i S grają razem przeciwko E i W przez całą sesję. Cztery litery to skróty angielskich nazw stron świata (North, East, South, West), zapożyczone po to, żeby rozdania łatwo było zapisywać i opisywać. Nie mają nic wspólnego z pomieszczeniem i nikt nie sprawdza, gdzie jest prawdziwa północ, zanim usiądzie.
Wszystko przy stole idzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara: rozdawanie, licytacja i rozgrywka. Zaczynając od N, kolejność to N, E, S, W i znowu N. Jeśli masz karty S, gracz W gra po tobie, a gracz E przed tobą.
Autorzy prawie zawsze umieszczają rękę, nad którą masz się zastanowić, na pozycji S, na dole diagramu, a większość platform internetowych z tego samego powodu sadza cię na S. To tylko zwyczaj prezentacji i przy stole nie daje graczowi S niczego więcej.
Czy któreś miejsce jest lepsze od innych?
Żadne miejsce nie daje przewagi w kartach, bo tasowanie daje każdemu miejscu tę samą szansę na dobrą rękę. W brydżu robrowym albo w Chicago możesz usiąść gdziekolwiek, a pary często losuje się przez ciągnięcie kart.
W brydżu sportowym miejsce ma znaczenie z innego powodu. Każda para jest albo parą NS, albo parą WE, a twój wynik w rozdaniu porównuje się tylko z wynikami innych par, które siedziały na tej samej linii i miały te same karty. Zwyczajowo gracz N odpowiada przy stole za zapis i wprowadza wynik do elektronicznego terminala albo na papierowy protokół, a gracz z linii WE, zwykle E, go sprawdza. W popularnym ruchu Mitchella pary NS przez całą sesję zostają przy swoim stole, a pary WE przechodzą od stołu do stołu, i dlatego gracze, którzy wolą nie chodzić po sali, proszą o miejsce na linii NS.
Rozdający i to, jak rozdanie wędruje wokół stołu
Rozdający to gracz, który rozdaje karty i zgłasza pierwszą zapowiedź w licytacji. W domowej grze pierwszego rozdającego zwykle wybiera się przez ciągnięcie kart: pierwszy rozdaje ten, kto wyciągnie najstarszą. Potem rola rozdającego przechodzi zgodnie z ruchem wskazówek zegara, o jedno miejsce w każdym rozdaniu, więc każdy gracz rozdaje co czwarte rozdanie.
Rozdający rozdaje karty po jednej, koszulkami do góry, zaczynając od gracza po swojej lewej stronie i idąc zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aż każdy ma trzynaście. W brydżu sportowym karty trzyma się w pudełku, tacce z czterema przegródkami oznaczonymi literami stron świata. Każde pudełko rozdaje się tylko raz, przy stole na początku gry albo wcześniej, a potem przechodzi ono od stołu do stołu. Pudełko podaje rozdającego i założenia. Oba zależą od numeru rozdania i powtarzają się co szesnaście rozdań.
| Rozdanie | Rozdający | Po partii |
|---|---|---|
| 1 | N | Nikt |
| 2 | E | NS |
| 3 | S | WE |
| 4 | W | Obie strony |
| 5 | N | NS |
| 6 | E | WE |
| 7 | S | Obie strony |
| 8 | W | Nikt |
| 9 | N | WE |
| 10 | E | Obie strony |
| 11 | S | Nikt |
| 12 | W | NS |
| 13 | N | Obie strony |
| 14 | E | Nikt |
| 15 | S | NS |
| 16 | W | WE |
Rozdającego łatwo ustalić bez tabeli. W rozdaniu 1 rozdaje N, w rozdaniu 2 E, w rozdaniu 3 S, w rozdaniu 4 W, a schemat powtarza się co cztery rozdania. Założenia to ta część, którą gracze sprawdzają, i na większości pudełek przegródka strony po partii jest oznaczona na czerwono.
Rozgrywający, dziadek i obrońcy: role w rozdaniu
Gdy licytacja się skończy, strona, która wylicytowała kontrakt, staje się stroną rozgrywającą, a druga strona się broni. Cztery miejsca przyjmują wtedy cztery role, które zmieniają się z rozdania na rozdanie razem z licytacją.
Rozgrywający
Rozgrywający to ten gracz strony rozgrywającej, który pierwszy zalicytował miano ostatecznego kontraktu. Ta zasada zaskakuje początkujących. Jeśli N otwiera 1♠, a S w końcu licytuje 4♠, rozgrywającym jest N, bo to N pierwszy zalicytował piki, choć ostatnią odzywkę zgłosił S. W kontrakcie bez atu ten sam test stosuje się do bez atu. Rozgrywający gra obiema rękami pary do końca rozdania.
Dziadek
Dziadek to partner rozgrywającego, a także nazwa kart, które ten gracz wykłada odkryte na stół. Po wiście dziadek rozkłada całą rękę w kolumnach według kolorów, z atutami po swojej prawej stronie, i od tej chwili rozgrywający wybiera każdą kartę, którą zagrywa się ze stołu. W brydżu sportowym rozgrywający mówi, którą kartę zagrać, a dziadek ją wysuwa, natomiast w wielu domowych grach rozgrywający sięga przez stół i zagrywa ją sam.
Poza zagrywaniem kart, które wskaże rozgrywający, dziadek nie bierze udziału w rozgrywce. Według przepisów dziadek nie może podpowiadać karty, komentować rozgrywki ani zwracać uwagi na nieprawidłowość, dopóki rozgrywka się nie skończy. Dziadek może próbować powstrzymać rozgrywającego przed nieprawidłowością, na przykład przed wyjściem z niewłaściwej ręki, i może zapytać rozgrywającego, który nie dołożył do koloru, czy ma kartę w kolorze wyjścia.
Obrońcy
Pozostali dwaj gracze to obrońcy, a ich zadaniem jest wziąć tyle lew, żeby obłożyć kontrakt. Każdy obrońca widzi tylko swoje karty i dziadka, i dlatego obrona zależy od sygnałów między partnerami. Obrońca po lewej stronie rozgrywającego wistuje, czyli zagrywa pierwszą kartę rozgrywki, i dopiero wtedy dziadek wykłada karty. Według przepisów wist kładzie się najpierw zakryty, a partner wistującego może zapytać o licytację, zanim karta zostanie odkryta.
Co znaczą LHO i RHO?
LHO (left-hand opponent) to lewy przeciwnik, a RHO (right-hand opponent) to prawy przeciwnik, czyli dwaj gracze siedzący po obu twoich stronach. To określenia względne. Gdy siedzisz na S, twoim lewym przeciwnikiem jest W, a prawym E. Gdy siedzisz na E, twoim lewym przeciwnikiem jest S, a prawym N.
Gracze używają ich na każdym miejscu. „Mój prawy przeciwnik otworzył 1♥” mówi, że otwarcie padło tuż przed twoją kolejką, a to jest pozycja na bezpośrednie wejście albo na kontrę wywoławczą. W opisach rozgrywki te słowa zwykle odnoszą się do rozgrywającego, więc „lewy przeciwnik rozgrywającego zawistował w karo” oznacza gracza, który wistował.
Przepisy dają pierwszy wist lewemu przeciwnikowi rozgrywającego. Dziadek siedzi po lewej stronie wistującego, więc do pierwszej lewy gra jako drugi, już po zobaczeniu wistu, a rozgrywający gra ostatni. Prawy przeciwnik rozgrywającego to partner wistującego i gra jako trzeci. Jak wistujący wybiera kartę, opisuje strona o wistach.
Pierwsza, druga, trzecia i czwarta ręka
Miejsca numeruje się też według kolejności licytowania w danym rozdaniu. Rozdający jest na pierwszej ręce, jego lewy przeciwnik na drugiej ręce, partner rozdającego na trzeciej ręce, a prawy przeciwnik rozdającego na czwartej ręce. Te numery zmieniają się w każdym rozdaniu, w miarę jak rola rozdającego wędruje wokół stołu, a N, S, E i W zostają na miejscu.
Numery mają znaczenie, bo mówią, co znaczą wcześniejsze pasy. Na pierwszej i drugiej ręce partner jeszcze nic nie powiedział, więc otwarcie wymaga siły, na której partner może polegać, a wielu graczy rozstrzyga ręce graniczne prawem dwudziestu. Na trzeciej ręce partner już spasował i końcówka jest mało prawdopodobna, więc wiele par otwiera trochę lżej, często z dobrym kolorem, na który chcą wistu. Konwencja drury pozwala partnerowi po pasie sprawdzić, czy takie otwarcie było prawdziwe. Na czwartej ręce, po trzech pasach, kolejny pas kończy rozdanie bez zapisu, więc gracze otwierają tylko wtedy, gdy spodziewają się plusa. Zwykłą wskazówką jest tam prawo piętnastu: punkty honorowe plus liczba pików.
Druga ręka to miejsce na wejście, bo otwarcie rozdającego, jeśli jest, pada tuż przed nią, a czwarta ręka po otwarciu i dwóch pasach to pozycja wznawiająca, na której gracze licytują trochę swobodniej.
Co znaczy po partii?
Strona po partii dostaje większe premie za dograne i szlemiki i płaci większe kary, gdy wpada. W brydżu sportowym i w Chicago za zrealizowaną dograną jest premia 300 przed partią i 500 po partii, więc 4♠ zrealizowane bez nadróbek jest warte 420 albo 620. Lewy wpadkowe bez kontry kosztują po 50 przed partią i po 100 po partii, a z kontrą dużo więcej. Poradnik o zapisie w brydżu podaje wszystkie liczby, a strona o karach za wpadki zbiera te z kontrą w tabeli.
To, jak strona staje się po partii, zależy od formy gry. W brydżu sportowym podaje to pudełko, według cyklu powyżej. W brydżu robrowym strona jest po partii, gdy wygra swoją pierwszą dograną w robrze. W Chicago zwykle obowiązuje cykl czterech rozdań: w pierwszym obie strony są przed partią, w drugim i trzecim po partii jest strona rozdającego, a w czwartym obie strony. Gracze, którzy używają pudełek od 1 do 4 z brydża sportowego, kierują się pudełkami, a wtedy w drugim i trzecim rozdaniu po partii jest strona, która nie rozdaje.
Gracze opisują układ założeń z punktu widzenia własnej strony. Korzystne założenia to sytuacja, gdy ty jesteś przed partią, a przeciwnicy po partii, po angielsku często „white against red”, od kolorów na pudełku. Niekorzystne założenia to sytuacja odwrotna, po angielsku „red against white”. Pozostałe dwa przypadki to po prostu obie przed partią i obie po partii.
Założenia mają duży wpływ na licytację dwustronną. W korzystnych założeniach obrona, która wpada bez trzech z kontrą, kosztuje 500, mniej niż 620, które przeciwnicy zapisaliby za 4♥ lub 4♠ po partii, więc bloki i obrony są śmielsze. W niekorzystnych założeniach to samo bez trzech kosztuje 800, a rozsądni gracze blokują ostrożniej i wchodzą z lepszymi kolorami.
Jedno rozdanie, pozycja po pozycji
Oto rozdanie z początku strony, rozdanie 1. Rozdaje N, a obie strony są przed partią.
- 1.N rozdaje, jak w każdym rozdaniu o numerze 1, 5, 9 lub 13, i pasuje na pierwszej ręce z 9 PC.
- 2.E na drugiej ręce pasuje z 5 PC. S na trzeciej ręce otwiera 1♠ z 17 PC i pięcioma pikami. W pasuje, N podnosi do 2♠ z trzema atutami, a S z silną ręką naprzeciw podniesienia licytuje 4♠.
- 3.To S pierwszy zalicytował piki, więc S jest rozgrywającym i gra kontrakt.
- 4.W jest lewym przeciwnikiem S i wistuje. Naturalną kartą jest ♦K, najstarsza z sekwensu KDW10.
- 5.N, dziadek, wykłada karty po wiście, piki po prawej stronie, a rozgrywający gra obiema rękami. Z pięcioma atutami, pięcioma kierami, gdy kolor podzieli się 3-2, i ♦A, S ma więcej niż dziesięć potrzebnych lew.
- 6.W i E grają w obronie. E, prawy przeciwnik rozgrywającego, gra jako trzeci do pierwszej lewy.
Pozycje w skrócie
| Miejsce | Partner | Lewy przeciwnik | Prawy przeciwnik | W brydżu sportowym | Rola w rozdaniu 1 |
|---|---|---|---|---|---|
| N | S | E | W | Para NS, prowadzi zapis | Rozdający, potem dziadek |
| E | W | S | N | Para WE, sprawdza zapis | Obrońca, gra jako trzeci do pierwszej lewy |
| S | N | W | E | Para NS | Otwierający i rozgrywający |
| W | E | N | S | Para WE | Obrońca, wistuje |
Żeby przejść od miejsc przy stole do pełnej gry, poradnik jak grać w brydża przeprowadza przez rozdanie od tasowania do zapisu, a strona o zasadach brydża omawia po kolei każdy przepis. Słowa z tej strony, i wiele innych, wyjaśnia słowniczek brydżowy.
Częste pytania
Krótkie odpowiedzi na najczęstsze pytania czytelników.
- Co znaczą N, E, S i W w brydżu?
- To skróty angielskich nazw stron świata, North, East, South i West, czyli czterech miejsc przy stole. N i S są partnerami przeciwko E i W, a litery stosuje się w diagramach, rozkładach rozdań i zapisach.
- Co to jest dziadek w brydżu?
- Dziadek to partner rozgrywającego, który po wiście wykłada swoje karty odkryte na stół. Rozgrywający gra kartami dziadka i swoimi, a gracz, który jest dziadkiem, zagrywa tylko karty wskazane przez rozgrywającego.
- Kto jest rozgrywającym w brydżu?
- Rozgrywający to ten gracz strony, która wygrała licytację, który pierwszy zalicytował miano ostatecznego kontraktu. Rozgrywający gra zarówno swoją ręką, jak i dziadkiem.
- Kto pierwszy wistuje w brydżu?
- Wistuje gracz po lewej stronie rozgrywającego, w brydżu sportowym najpierw kartą zakrytą, dopóki partner nie będzie miał okazji zadać pytań, i dopiero wtedy dziadek wykłada karty. Potem do każdej lewy wychodzi ten, kto wziął poprzednią.
- Co znaczy LHO w brydżu?
- LHO (left-hand opponent) to lewy przeciwnik, czyli ten, który gra po tobie. Lewy przeciwnik rozgrywającego zawsze wistuje.
- Co znaczy po partii w brydżu?
- Po partii znaczy, że twoja strona dostaje większe premie za dograne i szlemiki i płaci większe kary za wpadki. W brydżu sportowym pudełko pokazuje, które strony są po partii, a w brydżu robrowym strona jest po partii po wygraniu dogranej.
- Kto pierwszy rozdaje w brydżu?
- W domowej grze pierwszy rozdaje ten, kto wyciągnie najstarszą kartę, a potem rola rozdającego przechodzi zgodnie z ruchem wskazówek zegara. W brydżu sportowym decyduje pudełko, a w rozdaniu 1 rozdaje N.
- Czy w brydżu sportowym pozycje się zmieniają?
- Twoja linia zwykle zostaje taka sama przez całą sesję, NS albo WE. Zmieniają się stół i przeciwnicy w miarę postępu ruchu, a w każdym rozdaniu role rozdającego, rozgrywającego i dziadka zmieniają się razem z licytacją.
Ćwicz: pozycje przy stole
Osiem krótkich pytań do przeczytanego tekstu. Na dłuższą sesję rozwiąż quiz ze stu pytań.
